In het noorden van provincie Groningen wonen Agnes de Boer en Klaas-Jan Mulder op Boerderij Edzemaheerd. Op 50 hectare kleigrond beheren zij 70 biologische melkkoeien die volledig gras-gevoerd zijn. Ze krijgen maaisel van productief kruidenrijk grasland en grazen op permanente gras-klaver percelen. Agnes vertelt hoe ze aan meer biodiversiteit werken met behoud van een hoge opbrengst.
Kan je wat vertellen over je kruidenrijke graslanden?
“Twintig hectare van het land bestaat uit tijdelijk kruidenrijk grasland dat in een 1-op-6 rotatie zit met aardappels, in samenwerking met de buurman. Ieder najaar wordt er een productief mengsel ingezaaid, meestal van Neutkens. Het lukt steeds beter om de kruiden in het grasland te houden. Als de grassen snel de overhand nemen zaaien we na drie jaar door en hebben we ook de laatste twee jaar weer kruiden. Soms is het niet nodig. Dit is afhankelijk van het weer dat jaar en of de verschillende soorten tot bloei zijn gekomen.” Zie tips van Agnes over kruidenrijk grasland beheer onderaan dit interview!
“Uiteindelijk houden we dan een strook van 3,5 meter over die in verschillende bloeistadia zit”
Hoe beheren jullie het grasland?
Vorig jaar zijn we begonnen met het niet maaien en tot bloei laten komen van stroken kruidenrijk gras. Dit past goed bij ons doel: terug naar het biodiversiteitsniveau van vóór 1950. Ik kwam op een bijeenkomst in contact met iemand van de vlinderstichting. Zij hebben er verstand van dus heb ik gevraagd hoe ik het beste kan maaien voor de biodiversiteit zonder veel in te leveren op opbrengst. Iedere snee maaien we een stuk niet mee. We beginnen met 1 meter en dat wordt iedere snee een halve meter breder. Uiteindelijk houden we dan een strook van 3,5 meter over die in verschillende bloeistadia zit. Zo is er het hele seizoen nectar beschikbaar voor insecten. Ook kunnen insecten hun eitjes leggen in deze eerste strook die dus het hele seizoen niet wordt gemaaid. Deze stroken leggen we zo aan dat ze met elkaar verbonden zijn. Zodat er een soort groene snelweg ontstaat voor de insecten.
Heeft dit nog meer voordelen?
Ieder jaar plaatsen we de strook op een nieuwe plek, in de hoop dat dit de levensduur van de kruiden verlengt. Als de kruiden en klavers tot bloei komen, kunnen ze zaad zetten en zichzelf doorzaaien. Hiermee zijn we vorig jaar voor het eerst begonnen dus we gaan dit jaar zien of dit goed heeft gewerkt. Ook gaan we experimenteren met een idee van een imker in de buurt: Bij snedes later in het jaar willen we het kruidenrijke gras laten bestuiven, dat gebeurt 5 á 6 dagen na de eerste bloei, zodat de soorten dan beter terugkomen in het perceel.
Kan iedereen hiermee aan de slag?
Collega melkveehouders zou ik aanraden om klein te beginnen. Als je op een paar hectare experimenteert, neem je minder risico en is het makkelijker om meer geduld te hebben. Dan bouw je ervaring op over hoe je met minder input dezelfde opbrengst kan halen. Als dit steeds beter gaat kan je beginnen met uitbreiden.”
“In een natuurlijk systeem groeit gras door fotosynthese, niet door kunstmest.”
Tips van Agnes
Agnes ziet een aantal belangrijke factoren voor het succes van kruidenrijke grasland in de bedrijfsvoering:
- “Kunstmest is niet geschikt voor kruidenrijke graslanden. In een natuurlijk systeem groeit gras door fotosynthese, niet door kunstmest. Waar kunstmest veel water aantrekt en binnen 2 weken zorgt voor hele snelle groei, duurt het wat langer voordat fotosynthese op gang komt. Pas als je een mooi blad hebt werkt fotosynthese. Dit komt pas in de 3e of 4e week op gang. Als je deze groei in week 3 á 4 niet benut heb je niet genoeg droge stof. Bij het gebruik van kunstmest gaat gras heel snel groeien en maai je al eerder. Je moet dus meer geduld hebben als je minder (kunst)mest wilt gebruiken.”
- “Minder bemesten. Het liefst 10 kuub per ha per keer gemengd met water. Dit doe ik ongeveer 4 keer per jaar. Veel boeren geven in één keer een grote mestgift maar dit werkt niet met kruidenrijk.”
- “Je kunt het beste weiden als het kruidenrijke gras hoog is (minimaal 2.000 kg droge stof). Gras breekt niet maar kruiden wel. Als je te vroeg weidt of te lang dan vertrappen de koeien het gras in een paar dagen. Daarom doen wij aan stripgrazen en weiden we het liefst als we 5.500 of 6.000 kg droge stof hebben staan. Nadat de koeien die strip hebben gehad wordt dat ongeveer 2.000 kg. Het is namelijk ook belangrijk dat het gras niet te kort wordt geweid. Dan kan de natuurlijk groei niet binnen een paar weken worden gemaximaliseerd.”
